Filmowe inspiracje, cz.1

_

1987 – Niebo nad Berlinem, reż. Wim Wenders

Jeden z najbardziej poetyckich filmów w moim top ten, niczym zdjęcia Petera Lindbergha – obaj zresztą są swoimi fanami na wzajem. Wszystkie sceny są przepiękne: Scena w bibliotece, muzyka, rozmowy Aniołów o smaku życia. Zdjęciowo najbardziej inspiruje mnie wątek dziewczyny z cyrku i jej blaszana przyczepa wypełniona drobiazgami. Także kadry ze starcem w fotelu na pustym placu (Postdamer platz ???), pośród podnoszącego się z ruin miasta. No i oczywiście sam Berlin. Złota Palma w Cannes dla Reżysera. Scenariusz pisał także Peter Handke. Ps. Scena z koncertu Nicka Cave zawsze kojarzy mi się z „Powiększeniem” Antonioniego.

1996 – The Pillow Book, reż. Peter Greenaway

Całe kino Greenawaya jest przede wszystkim plastyczne, oprócz tego, że intelektualne, postmodernistyczne w formie, czy teatralne. Peter Greenaway z wykształcenia artysta malarz odmalowuje swoje kadry przy pomocy swojego stałego operatora Sashy Vierny’ego. Każdy jego film to wizualna uczta. Np. dla Andrzeja Wajdy filmy Greenawaya były nieoglądalne. Jeśli miałbym wybrać tylko jeden film Greenawaya, który najbardziej mnie interesuje fotograficznie (temat i plastyka), to jest to właśnie „The Pillow Book”. Młoda japońska modelka doznaje przyjemności tylko, gdy ktoś kaligrafuje na jej ciele znaki. Temat ciała jako medium, księgi, przestrzeni dla sztuki. Ciało-przestrzeń – termin używany także w pracy teatralnej przez J. Grotowskiego (Reżysera, antropologa teatru, dawniej mojego guru).

Piękne są też oczywiście „Nocna straż” (o Rembrandcie), „Kontrakt rysownika”, „Osiem i pół kobiety”, „Księgi Prospera” (dzieło sztuki 24 razy na sekundę), „Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek ” gdzie kostiumy projektował J.P.Gaultier. Muzykę zwykle pisał Michael Nayman.

1981 – Possession / Opętanie, reż. A. Żuławski

Plastyczne walory kina Andrzeja Żuławskiego najlepiej oddaje trailer przygotowany z okazji pierwszej pełnej retrospektywy jego twórczości w USA.

„Opętanie” to dzieło uważane przez fanów A. Żuławskiego za jego najlepszy film. Oczywiście doceniam „Trzecią część nocy” (za twórczą polemikę z Polską Szkołą Filmową), a w szczególności „Diabła” zakazanego na długie lata przez cenzurę. (Rewelacyjny W. Pszoniak, autorska Rewizja polskiego Romantyzmu). Powiedzmy że pominę „Szamankę” z B. Lindą i Iwoną Petry, choćby ze względu na fatalną realizację dźwięku. (Ówczesna prasa nie miała litości dla tego filmu. Miał to być kinowy powrót mistrza z Francji do wolnej Polski – wolnej, ale katolickiej. A to był problem dla Reżysera z takim dorobkiem, no i z takim scenariuszem: autorstwa M. Gretkowskiej – wtedy już autorki lekko skandalizujących książek. W oczach kościoła zbrukano w tym filmie szaty księdza).

Jednak „Opętanie” z Isabelle Adjani to opus magnum, film, w którym reżyser spełnił się chyba najbardziej. Jest tu uchwycony klimat Berlina lat 80. Zamiast opisów czy oficjalnego trailera, może najlepiej zobaczyć jeszcze raz scenę w metrze. Znakiem rozpoznawczym kina A. Żuławskiego jest zawsze frenetyczna ekspresja aktorów.

Film niezwykle plastyczny m.in. za sprawą pięknych krajobrazów Bieszczad z lat 70, których już nie ma. Przepiękna scena śniadania na wysepce z kamieni. Trójka bohaterów podróżuje małym busem po bieszczadzkich wioskach sprzedając tzw. święte obrazki – fotografie, do których sami pozują. Taki sposób na życie. Film o marzeniach, o wolności, o zabawie w artystów cyganów – tak to trzeba nazwać. To m.in. pod wpływem tego filmu pojechałem do Teatru Gardzienice na 2 i pół roku. Reżyser pod koniec dotkliwie burzy iluzję takiego życia. Będąc studentem nie chciałem się z tym pogodzić. Pamiętam jak Dr. A.Madej na filmoznawstwie UŚ szczególnie zwracała uwagę na to zakończenie. W filmie także pojawia się nieco filozoficzny dyskurs o fotografii. Można powiedzieć, że traktuje o ontologii fotografii – wymowna scena, kiedy pewien Włóczęga kradnie a potem niszczy aparat (Pogoń). Interpretację zostawiam widzom. Równie ważna w tym filmie jest niesamowita muzyka Z. Koniecznego.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *